Boeken

Overzicht van boeken UIT de Zaanstreek, over de Zaanstreek of van Zaanse schrijvers.

GeschiedenisKunst | Kinderboeken | Romans & Thrillers

De genomineerden voor de Bredenhofprijs

Nergens in Nederland wordt de regionale geschiedenis zo levend gehouden als in de Zaanstreek. Ieder jaar verschijnen er tientallen nieuwe publicaties over de rijke Zaanse historie, geschreven door verenigingen, stichtingen, professionele auteurs en amateurs. In 2020 heeft de Bredenhofstichting de Bredenhofprijs ingesteld. Deze tweejaarlijkse prijs heeft tot doel het stimuleren van onderzoek naar en het beschrijven van de Zaanse geschiedenis, alsmede het bevorderen van de belangstelling voor de Zaanse geschiedschrijving en haar auteurs.

Alle publicaties over de Zaanse geschiedenis in de afgelopen twee jaar verschenen zijn en die vrij verkrijgbaar zijn, komen in aanmerking voor deze prijs. Een vakkundige jury selecteerde uit alle publicaties een shortlist van vijf titels, waaruit zij een winnaar aanwijst.  De uitreiking van deze prijs vindt voor de eerste keer plaats op donderdag 8 april 2021 in de Bullekerk te Zaandam. De boeken op de shortlist zijn:

Arno Bruitsman en Jeanne Douwes
Zilveren meesterwerken uit de Zaanstreek

Marjan van den Berg
Speuren in het veen

De Zaanstreek is befaamd als zijnde de bakermat van talrijke gerenommeerde bedrijven. Tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog behoorde ook firma S.I. Vet & Zn. tot de kring van invloedrijke familiebedrijven. Een gegeven dat thans nog maar bij weinigen bekend is. In 2017 vatten Jeanne Douwes en Arno Bruitsman het plan op de geschiedenis van de Zaanse zilversmeden van Vet opnieuw onder de aandacht te brengen.
Gedurende de eerste helft van de vorige eeuw zijn de zilversmeden S.I. Vet & Zn. uit Zaandam alom gekend als leveranciers van hoge kwaliteit Zaanse zilversmeedkunst.
Het bedrijf creëert onder meer zilveren schaalmodellen van markante publieke bouwwerken; kerken, molens maar ook winkels, huizen, schepen. De modellen worden onder andere geschonken aan koningin Wilhelmina, tsaar Nicolaas II, het gemeentebestuur van Zaandam, maar ook aan directeuren van Zaanse bedrijven zoals William Pont, Albert Heijn en Honig.
In totaal smeedt firma S.I. Vet & Zn. uit Zaandam 21 zilveren meesterwerken. Jeanne Douwes en Arno Bruitsman weten 17 modellen te traceren en te beschrijven. Het onderzoek naar de meesterwerken levert een schat aan informatie op en schetst tevens een tijdsbeeld van de Zaanstreek. Het is de ruggengraat van de historische familiebiografie (1650-1942) van de Joodse familie Vet.
De indrukwekkende geschiedenis van deze familie biedt de lezer inzicht hoe Joodse families en bedrijven door de eeuwen hun leven hebben moeten – en kunnen – leiden onder de heersende opvattingen in Europa. De lezer wordt meegevoerd in de toenemende welvaart van de familie Vet. Ze leert haar kennen als sociaal betrokken bij de Zaanse gemeenschap. De geschiedenis eindigt hartverscheurend met de abrupte liquidatie van S.I. Vet & Zn. in 1942 als gevolg van de anti-Joodse maatregelen. De familie overleeft de Holocaust niet.
Door het nauwgezet beschrijven van de meesterwerken van de zilversmeden van Vet en het zorgvuldig achterhalen van de achtergronden van de makers is de geschiedenis van de zilversmeden van Vet vastgelegd. Voor eenieder die niet wil vergeten.

Uitgeverij Gopher | Geïll.208 pagina’s | € 39,95

Uitgeverij Matrijs | €19,95

Jan van der Male
150 jaar railvervoer in de Zaanstreek

Pim Ligtvoet en Willemien Schenkeveld
De Zaanse Spanjestrijders

Op zaterdag 30 oktober 1869, dit jaar 150 jaar geleden, werd de spoorlijn Uitgeest – Zaandam in gebruik genomen. Ter gelegenheid van dit jubileum heeft Jan van der Male onderzoek gedaan naar de manier waarop deze spoorlijn er is gekomen. Wanneer werden de eerste plannen gelanceerd? Wat was de motivatie? En waarom kwam de spoorlijn te liggen zoals die ligt? Ook de gebeurtenissen in de afgelopen 150 jaar zijn onderzocht, zoals het doortrekken van de spoorlijn over het Noordzeekanaal naar Amsterdam, de aanleg van een spoorlijn vanuit Zaandam richting Enkhuizen, de manier waarop reizigers en goederenvervoer over het spoor plaatsvond, wat de komst van de trein betekende voor de Zaanse economie, welke invloed de Tweede Wereldoorlog op het spoorwegverkeer had en de ingrijpende infrastructurele wijziging in 1983 in Zaandam, toen de Hembrug plaatsmaakte voor de Hemspoortunnel en het station werd verplaatst. Tot slot is ook aandacht geschonken aan het gebruik van smalspoor bij Zaanse bedrijven.

€19,95

Tachtig jaar geleden eindigde de Spaanse burgeroorlog (1936-1939), voorspel van de Tweede Wereldoorlog. Uit de Zaanstreek namen 25 mannen dienst in de Internationale Brigades, het vrijwilligersleger dat tegen Hitler-vriend Franco vocht en verloor. Eén vrouw, uit het Zaandamse gemeenteziekenhuis, ging als verpleegster naar Spanje. Wie waren die mensen? Waarom gingen ze? En waarom keerden sommigen al snel of zelfs al halverwege de reis terug? Aan de hand van foto’s, brieven, documenten en kranten zoeken de auteursantwoord op deze vragen. Ze reconstrueren de lotgevallen van overtuigde communisten, maar ook van mannen die eigenlijk op zoek waren naar werk. Ze schetsen een beeld van de Zaanstreek in de crisisjaren en laten zien hoe de Telegraaf de streek als hot spot voor ronselaars en misleide slachtoffers zag. Het boek laat gewone mensen aan het woord die veel risico’s namen: de Zaanse Spanjestrijders.

Uitgeverij Noord-Holland | €14,95

Jur Kingma
Vernuftelingen en kooplieden in een bijzonder landschap

De Zaanstreek is een uniek gebied waar heden en verleden moeiteloos in elkaar overgaan. De streek is al 450 jaar een bonte mengelmoes van wonen en werken in een middeleeuws ontginningslandschap. Er is geen streek in de wereld waar je op zo weinig vierkante kilometers ruim vier eeuwen industriegeschiedenis kunt zien en beleven. Dit boek geeft antwoorden op de vragen hoe in een gebied met als enige natuurlijke hulpbronnen wind en water, het eerste plattelandsindustriegebied in Europa heeft kunnen ontstaan. In de loop der jaren is industrieel erfgoed zelf een belangrijke economische factor geworden.

De Zaanse industrie weet zich sinds de zestiende eeuw steeds te transformeren, waardoor zij levensvatbaar blijft en nog steeds bestaat. Industrie en industrieel erfgoed hebben tot op heden bijgedragen aan een nieuw bloei van de Zaanstreek.

Uitgeverij Noord-Holland | €39,95